สวัสดีครับเพื่อนข้าราชการกองทัพเรือทุกท่าน AdminTee ผู้แทนจาก สปช.ทร. ได้มีโอกาสเข้าร่วม “การสัมมนาพัฒนาขีดความสามารถด้านไซเบอร์ของกองทัพเรือ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2569” เมื่อวันที่ 14 มกราคม 2569 ณ ศูนย์สมุททานุภาพ ในช่วงเช้าได้รับฟังการบรรยายเกี่ยวกับกรอบแนวทางการป้องกันภัยคุกคามทางไซเบอร์ (MITRE D3FEND) ซึ่งมีความน่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง (สามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ [https://km.navy.mi.th/mitre-d3fend-cyber-defense-tactics-for-thai-navy/])
สำหรับในช่วงบ่าย เป็นการบรรยายหัวข้อ “แนวทางการจัดทำกระบวนการตอบสนองภัยคุกคามทางไซเบอร์ สำหรับ ทร.” โดย นาวาโทหญิง พันธ์รัตน์ อักษรศรีกุล หน.พัฒนาระบบ กสซ.ศซบ.สสท.ทร. ช่วยราชการ ผ.ตอบสนองภัยคุกคาม กรซ.ศซบ.สสท.ทร. ซึ่งมีเนื้อหาสำคัญที่ AdminTee อยากนำมาเล่าสู่กันฟัง เพื่อให้พวกเราทุกคนตระหนักและมีส่วนร่วมในการรักษาความปลอดภัยระบบสารสนเทศของกองทัพเรือครับ
การตอบสนองและการป้องกันภัยคุกคาม
การตอบสนองต่อภัยคุกคามไซเบอร์ ไม่ใช่หน้าที่ของศูนย์ไซเบอร์เพียงหน่วยงานเดียว แต่วัตถุประสงค์หลักคือการปรับปรุงกระบวนการให้ทันสมัยตามมาตรฐานสากล และที่สำคัญคือต้องอาศัยความร่วมมือจาก “เจ้าของระบบ” (System Owner) ทุกหน่วยงานในการร่วมกันปกป้องข้อมูลไม่ให้ถูกโจมตี โดยมีประเด็นที่น่าสนใจดังนี้ครับ:
1. การประยุกต์ใช้กรอบมาตรฐาน NIST Cybersecurity Framework 2.0 ทางกองทัพเรือได้นำกรอบมาตรฐานสากลนี้มาใช้ เพื่อให้การสื่อสารและการปฏิบัติงานระหว่างหน่วยงานเป็นภาษาเดียวกัน โดยมี 6 ฟังก์ชันหลักที่ควรรู้จัก:
- Govern (การกำกับดูแล): การมีนโยบายและการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสมกับองค์กร
- Identify (การระบุ): ต้องทราบว่าหน่วยงานมีทรัพย์สินอะไรบ้าง (ฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ ข้อมูล) และประเมินจุดเสี่ยงที่อาจเป็นเป้าหมาย
- Protect (การป้องกัน): การสร้างมาตรการป้องกัน เช่น การเข้ารหัสข้อมูลสำคัญ และการยืนยันตัวตนแบบหลายปัจจัย (MFA)
- Detect (การตรวจจับ): การเฝ้าระวังและตรวจจับการโจมตีด้วยเครื่องมือที่ทันสมัย และการใช้ข้อมูลข่าวกรองไซเบอร์
- Respond (การตอบสนอง): เมื่อเกิดเหตุ ต้องมีการบริหารจัดการ วิเคราะห์ และจำกัดความเสียหายให้เร็วที่สุด
- Recover (การฟื้นฟู): การกู้คืนระบบให้กลับมาใช้งานได้โดยเร็วจากข้อมูลสำรองที่ผ่านการตรวจสอบแล้ว
2. บทเรียนจากสถิติภัยคุกคามที่ผ่านมา วิทยากรได้ระบุว่าเหตุการณ์ภัยคุกคามส่วนใหญ่ถึง 80-90% ในรอบปีที่ผ่านมา เกิดจาก “รหัสผ่านรั่วไหล” (Credential Leak) ซึ่งสาเหตุหลักมาจากการที่ผู้ใช้งานมักจะ “บันทึกรหัสผ่านไว้บนเว็บเบราว์เซอร์” เพื่อความสะดวก หรือการเชื่อมต่อ WiFi สาธารณะที่ไม่ปลอดภัย
- ตัวอย่างกรณีศึกษา: เว็บไซต์ของหน่วยงานที่ถูกปล่อยทิ้งร้าง ไม่ได้รับการดูแลหรืออัปเดต มักถูกผู้ไม่หวังดีใช้เป็นพื้นที่ฝังเว็บไซต์ผิดกฎหมาย เช่น เว็บพนันออนไลน์ หรือระบบเก่าที่ไม่ได้ใช้งานมานานหลายปีแต่ไม่ได้ปิดระบบ ก็กลายเป็นช่องโหว่ให้ถูกโจมตีได้เช่นกัน
3. แนวทางการแก้ไขปัญหาด้านเทคนิคและวินัยส่วนบุคคล การป้องกันที่ดีที่สุดต้องเริ่มจากทั้งสองด้านควบคู่กันไปครับ
- ด้านเทคนิค: ควรอัปเดตระบบปฏิบัติการและซอฟต์แวร์ให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอ เพื่ออุดช่องโหว่ด้านความปลอดภัย หากเครื่องคอมพิวเตอร์เก่าเกินไปจนไม่สามารถอัปเดตได้ ควรพิจารณาตัดการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตภายนอก หรือแยกเครือข่ายการใช้งาน
- ด้านวินัยส่วนบุคคล (สำคัญที่สุด):
- หลีกเลี่ยงการตั้งรหัสผ่านที่คาดเดาง่าย เช่น วันเดือนปีเกิด หรือชื่อบุคคลใกล้ชิด
- ระมัดระวังการใช้งานอุปกรณ์บันทึกข้อมูล (เช่น Flash Drive) จากแหล่งอื่นที่ไม่น่าเชื่อถือ
- การใช้งาน AI (เช่น ChatGPT) ต้องระมัดระวัง ไม่ป้อนข้อมูลความลับของทางราชการลงไปในคำถามเด็ดขาด เนื่องจาก AI จะจดจำข้อมูลเหล่านั้น
- ดูแลรักษาความปลอดภัยของโทรศัพท์มือถือ ระวังการถูกลักลอบเข้าถึงข้อมูลระยะไกล หรือการวางมือถือทิ้งไว้ในที่สาธารณ
บทสรุป
หัวใจสำคัญของการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ให้แก่กองทัพเรือ ไม่ได้พึ่งพาเพียงเทคโนโลยีที่ทันสมัยเท่านั้น แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ “วินัยการใช้งานของกำลังพลทุกนาย” ครับ การตระหนักรู้ถึงความเสี่ยง การเลิกพฤติกรรมที่อาจก่อให้เกิดอันตราย เช่น การบันทึกรหัสผ่านในเบราว์เซอร์ รวมถึงการหมั่นตรวจสอบดูแลระบบเก่าที่ไม่ได้ใช้งาน เพื่อลดพื้นที่การโจมตี (Attack Surface) จะเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุดในการรักษาข้อมูลสำคัญของกองทัพเรือไว้ได้ครับ
เอการประกบอการบรรยาย แนวทางการจัดทำขบวนการตอบสนองภัยคุกคามทางไซเบอร์ของ ทร. (11799 downloads )
